PARKMAG Newsletter
Województwo śląskie chce przejąć pełną odpowiedzialność za Muzeum Powstań Śląskich w Świętochłowicach, a w dalszej perspektywie połączyć je z Muzeum Górnośląskim w Bytomiu. Jak informuje portal Dzieje.pl, sejmik województwa przyjął uchwałę rozpoczynającą działania w tej sprawie. Zmiany mają zapewnić ciągłość funkcjonowania placówki i ograniczyć koszty administracyjne.
Świętochłowice rezygnują ze współprowadzenia muzeum
Muzeum Powstań Śląskich działa od 2014 r. w zabytkowym budynku neogotyckim w Świętochłowicach. Wystawa poświęcona historii powstań śląskich wykorzystuje zarówno historyczne eksponaty, jak i rozwiązania multimedialne. Od 2022 r. instytucję współprowadzi województwo śląskie, jednak dotychczasowy model organizacyjny ma się zmienić.
We wrześniu 2026 r. władze Świętochłowic poinformowały urząd marszałkowski, że chcą zakończyć współprowadzenie muzeum. W odpowiedzi samorząd województwa zaproponował przejęcie placówki. Argumentuje, że pozwoli to uniknąć zagrożeń dla jej dalszego funkcjonowania i zachować dotychczasowy dorobek.
Sejmik Województwa Śląskiego wyraził zgodę na rozpoczęcie działań zmierzających do przejęcia instytucji. Nie jest to jeszcze formalne zakończenie procesu – konieczne będą kolejne uzgodnienia między samorządami.
Województwo pokrywa większość dotacji
Współprowadzenie muzeum wiąże się z podziałem kosztów między miasto i województwo. Z danych przytoczonych w uzasadnieniu uchwały wynika, że samorząd regionalny finansuje większą część dotacji przekazywanych placówce.
W 2022 r. województwo przeznaczyło na ten cel 1,231 mln zł, co stanowiło 64 proc. łącznej dotacji organizatorów. W 2023 r. było to 1,5 mln zł i 72 proc., a w 2024 r. – 1,435 mln zł, czyli 70 proc. W 2025 r. dotacja ponownie wyniosła 1,5 mln zł, podobnie jak w 2026 r.
Na 2027 r. województwo również zaplanowało 1,5 mln zł dla muzeum. Wicemarszałek województwa śląskiego Joanna Bojczuk zaznaczyła, że w przyszłym roku miasto będzie jeszcze uczestniczyć w kosztach funkcjonowania instytucji. Wynika to z konieczności przeprowadzenia procedur związanych ze zmianą organizatora.
Dwie placówki pod jednym zarządem
Przejęcie muzeum przez województwo ma otworzyć drogę do kolejnego etapu – włączenia Muzeum Powstań Śląskich do Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu. Według władz regionu obie instytucje zajmują się zbliżoną tematyką, dlatego ich połączenie ma uzasadnienie zarówno merytoryczne, jak i organizacyjne.
Muzeum Górnośląskie posiada bogate zbiory archiwalne i ikonograficzne dotyczące powstań śląskich oraz plebiscytu. Połączenie ich z zasobami świętochłowickiej placówki ma stworzyć podstawę do rozwijania wspólnej oferty wystawienniczej i edukacyjnej.
Samorząd wskazuje również na potencjalne korzyści finansowe. Po konsolidacji możliwe byłoby wspólne prowadzenie części zadań administracyjnych, takich jak księgowość, obsługa kadrowo-płacowa, zamówienia publiczne czy promocja. Oszczędności miałyby pozwolić na przeznaczenie większych środków na działalność muzealną, edukację i konserwację zbiorów.
Kiedy zmiany wejdą w życie?
Do przejęcia placówki potrzebne są jeszcze formalne działania. Województwo i miasto mają uzgodnić zmiany w umowie o współprowadzeniu muzeum, w tym skrócenie obowiązującego trzyletniego okresu wypowiedzenia. Następnie konieczne będzie porozumienie określające m.in. sposób rozliczenia zobowiązań i wierzytelności oraz wskazujące nowego organizatora.
Po zawarciu porozumienia województwo śląskie ma zostać jedynym organizatorem Muzeum Powstań Śląskich. Potrzebny będzie także nowy statut instytucji, którego projekt zostanie przekazany do uzgodnienia Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
