PARKMAG Newsletter
Dzisiejsza turystyka luksusowa balansuje na cienkiej linie – między chęcią pokazania gościom tego, co najpiękniejsze, a obowiązkiem ocalenia tego przed zniszczeniem. Gdy w 2009 roku u wybrzeży meksykańskiego stanu Quintana Roo zapoczątkowano projekt MUSA – Museo Subacuático de Arte – na chwilę wstrzymano oddech. Czy zatopienie setek rzeźb na dnie morza to akt artystycznej fanaberii, czy może genialnie zaprojektowane przedsięwzięcie inżynieryjne? Dziś – z perspektywy lat – MUSA to jako jeden z najbardziej spektakularnych projektów eco-leisure na całym świecie.
InspirAkcje to cykl prezentujący wyjątkowe miejsca, innowacyjne inicjatywy i niecodzienne wydarzenia z całego świata. Pokazujemy projekty, które mogą stać się inspiracją dla szerokiego sektora leisure. To przestrzeń do czerpania pomysłów, odkrywania trendów i budowania świeżych perspektyw.
Chcesz podzielić się swoim pomysłem? Napisz do nas!
W tym artykule:
Gdy beton staje się azylem
Mówiąc najprościej: meksykańska MUSA to gigantyczna, podwodna galeria sztuki, która zamiast w sterylnych białych salach, została urządzona na dnie Morza Karaibskiego. Ten projekt to w zasadzie coś, co można nazwać pionierską operacją ratunkową na otwartym sercu oceanu.
Kiedy naturalne rafy w Parku Narodowym Manchones wokół Cancun zaczęły obumierać pod naporem turystów i huraganów, uznano, że tradycyjne zakazy nie zmienią zbyt wiele. Wtedy też stwierdzono, że walka z tłumami nie ma sensu i postanowiono ich po prostu… przekierować.
Właśnie wtedy stworzono coś, co do złudzenia przypomina podwodny teatr. I to taki teatr, który odciągnął ludzi od kruchych raf, dając naturze bezcenny czas na… oddech. Pomysł był prosty, choć odważny: stworzyć „sztuczną rafę”, która przejmie na siebie ruch turystyczny i da naturze święty spokój niezbędny do regeneracji.
Kluczem do sukcesu okazało się spotkanie dwóch światów: artystycznej wizji Jasona deCaires Taylora – brytyjskiego rzeźbiarza, ekologa i fotografa – i twardej nauki o materiałach. Do stworzenia tych niezwykłych posągów zużyto ponad 120 ton specjalistycznego cementu morskiego!
Co ciekawe, to nie jest zwykły beton, z którego buduje się bloki – ten ma neutralne pH i chropowatą strukturę, którą koralowce wręcz uwielbiają. To genialne w swojej prostocie – po wrzuceniu do wody betonowej postaci, natura zamienia ją w dzieło sztuki, i coś, co do złudzenia przypomina luksusowy apartamentowiec dla morskich stworzeń. Ten proces jest naprawdę fascynujący – tam, gdzie artysta postawił kropkę, natura zaczęła pisać swój własny (i jakże imponujący!) ciąg dalszy.
400 twarzy, których nie wolno odkurzać
Choć cała inicjatywa zapiera dech w piersiach, to bez dwóch zdań najbardziej imponującą częścią muzeum jest galeria „The Silent Evolution”. To miejsce, które – zamiast ścianami – jest odgrodzone od reszty ekspozycji wytworami podwodnej natury. The Silent Evolution składa się z 400 figur naturalnej wielkości, tworzącymi coś, co ma odwzorować podwodną armię zastygłą w czasie.
Choć na pierwszy rzut oka ten widok może wydawać się odrobinę oniryczny lub wręcz niepokojący, tak naprawdę niesie ze sobą ładunek symboliczny. I to całkiem poważny.
W galerii trafiamy na rzeźby biznesmenów z głowami dosłownie wbitymi w piasek – to genialna, choć bolesna szpilka wbita w naszą tendencję do ignorowania zmian klimatycznych. Zaraz obok nich stoi mała dziewczynka, która z nadzieją spogląda w stronę lustra wody. Kontrast jest uderzający i – szczerze mówiąc – daje do myślenia mocniej niż jakikolwiek raport o stanie środowiska.
To, co w MUSA najbardziej kręci fanatyków branży, to fakt, że te rzeźby… nigdy nie są skończone. Artysta wykonał tylko połowę roboty, a resztę zlecił samej naturze. I to był prawdziwy strzał w dziesiątkę. Dzisiaj wiele z tych twarzy jest już kompletnie nie do poznania – zniknęły pod grubym, kolorowym dywanem z fioletowych i czerwonych koralowców. A – co jest jeszcze bardziej inspirujące – za kilka kolejnych lat ich wygląd prawdopodobnie będzie kolejną niespodzianką.
W komentarzach turystów, którzy mieli okazję zobaczyć to miejsce na własne oczy czytamy, że ciężko o drugie takie doświadczenie. Ale – poza imponującą sferą wizualną – MUSA to przede wszystkim fundament, na którym natura samodzielnie odtworzyła łańcuch pokarmowy. Każdy centymetr koralowca na betonie to dowód, że ten projekt to nie tylko sztuka, ale realny azyl, w którym morskie życie regeneruje się szybciej niż gdziekolwiek indziej w regionie.
Dwie galerie, dwa modele doświadczeń
A co z kontekstem biznesowym tak oryginalnego pomysłu? MUSA to wręcz majstersztyk w zakresie dywersyfikacji oferty dla klienta. Muzeum zajmuje powierzchnię ponad 420 m kw, a to naprawdę sporo jak na podwodne (i niecodzienne) możliwości. Co więcej, ten podwodny projekt jest też podzielony na dwie główne sekcje, a to pozwala na dużo łatwiejsze zarządzanie ruchem turystycznym:
- Galeria Manchones (głębokość: 8-10 metrów): Dedykowana profesjonalnym nurkom (scuba diving). To tutaj spoczywa większość ciężkich instalacji, w tym słynny betonowy Volkswagen Garbus, który stał się schronieniem dla homarów i ławic aniołków.
- Galeria Punta Nizuc (głębokość: 4 metry): Strefa idealna dla snorkelingu i rodzin. Niska głębokość zapewnia doskonałą penetrację promieni słonecznych, co gwarantuje wysoką jakość wizualną bez konieczności posiadania certyfikatów nurkowych.
Magia MUSA polega na tym, że – kolokwialnie mówiąc – nikt nie odchodzi stąd z kwitkiem. Nieważne, czy jesteś zawodowym nurkiem, który pod wodą spędza połowę życia, czy turystą, który panicznie boi się zanurzyć głowę w masce. Ci pierwsi mają swoje galerie na głębokiej wodzie, a ci drudzy mogą po prostu wejść na łódź ze szklanym dnem i zaliczyć dawkę kultury, pozostając całkowicie suchym. To muzeum – pomimo pozornie ciężkiej dostępności – jest otwarte dla wszystkich.
Złote zasady w MUSA
Zarządzanie muzeum, którego podwodny „budynek” regularnie nawiedzają prądy morskie i huragany, to… naprawdę logistyczny Mount Everest. Jeśli planujecie ekspedycję do MUSA, musicie grać według zasad, które dyktuje pogoda, a nie kalendarz w Outlooku.
Złoty standard to okres od listopada do kwietnia. To właśnie wtedy meksykańskie Karaiby serwują nam warunki premium – tafla wody jest spokojna, a przejrzystość sięga nawet 30 metrów.
Latem sprawa się komplikuje. Choć słońce świeci najmocniej, to właśnie wtedy woda wypełnia się planktonem. Efekt? Widoczność jest gorsza, a detale rzeźb, takich jak skłaniający do refleksji „Kolekcjoner Snów” czy buchający bąbelkami powietrza „Człowiek w ogniu”, mogą nieco stracić na ostrości.
Należy pamiętać, że MUSA to nie tylko muzeum, ale też (a może przede wszystkim) żywy organizm, który nieustannie rośnie. Od startu w 2009 roku projekt ewoluuje, a do ekipy Jasona deCaires Taylora dołączyli zdolni meksykańscy artyści, jak choćby Karen Salinas czy Rodrigo Quiñones.
Dzięki współpracy tak wielu cenionych osób muzeum rozrosło się już do 12 podwodnych galerii, w których doliczymy się już ponad 1300 sztucznych siedlisk. Skala jest porażająca – mówimy o największej tego typu instalacji na planecie, która waży łącznie ponad 200 ton.
