Ponad 32 mln zł na zabytki techniki w Zabrzu. Muzeum Górnictwa Węglowego z unijnym wsparciem

Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu – największy w Polsce i jeden z najważniejszych w Europie ośrodków górnictwa – otrzymało ponad 32,5 mln zł dofinansowania z funduszy unijnych w ramach programu FEnIKS. Środki zostaną przeznaczone na rewitalizację obiektów zabytkowych w ramach ochrony industrialnego dziedzictwa Górnego Śląska.

Rewitalizacja industrialnego dziedzictwa

Projekt pod nazwą „Industrialne Dziedzictwo Górnego Śląska – rewitalizacja obiektów zabytkowych Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu” uzyskał wsparcie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach III naboru. Kwota dofinansowania to ponad 32,5 mln zł, przy czym całkowity koszt inwestycji szacowany jest na ponad 75,4 mln zł. 

Inwestycja w infrastrukturę to przede wszystkim wyższy standard obsługi turystów i bogatsza oferta edukacyjna. Dla zabrzańskich obiektów – Kopalni Guido i Sztolni Królowa Luiza – projekt jest też strategicznym krokiem na drodze do wpisu na listę UNESCO, o które Muzeum Górnictwa Węglowego stara się od czerwca ubiegłego roku.

Stabilna przyszłość Muzeum Górnictwa Węglowego

Nowe fundusze płyną do Zabrza w momencie sporych zmian organizacyjnych. Od 1 kwietnia 2026 roku Muzeum działa na zupełnie nowych zasadach, opartych na świeżo podpisanej umowie współprowadzenia. Poważnie zmienia się przede wszystkim model budżetowy – główną odpowiedzialność za utrzymanie i rozwój zabytkowych kopalni przejęło Województwo Śląskie, które zapewnia teraz aż 99 proc. finansowania. Miasto Zabrze pozostaje w strukturach jako partner z 1-procentowym udziałem.

Marszałek Wojciech Saługa oraz prezydent Zabrza Kamil Żbikowski zgodnie podkreślili, że nowy układ to przede wszystkim długo wyczekiwana stabilizacja. Dzięki jasnemu podziałowi ról i solidnemu zapleczu finansowemu, Muzeum zyskało fundament, który pozwoli mu nie tylko spokojnie planować kolejne inwestycje, ale też skuteczniej walczyć o nowych gości i budować pozycję lidera turystyki industrialnej

Program FEnIKS: ponad 650 mln na infrastrukturę

Dotacja dla zabrzańskiego muzeum została przyznana w ramach III naboru konkurencyjnego w programie Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS). W tej turze dofinansowanie otrzymały 24 projekty z całej Polski, na łączną kwotę 653 mln zł. Sumując wszystkie dotychczasowe nabory, na rozwój polskiej kultury w ramach programu FEnIKS przeznaczono już ponad 2,4 mld zł.

Kultura jest jedynym obszarem społecznym w całym programie FEnIKS. To wyjątkowa sytuacja i ogromna szansa, ponieważ mówimy o naprawdę dużych środkach – podkreśla Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego.

W aktualnym naborze najniższa kwota wsparcia wyniosła 8,77 mln zł, a najwyższa 50 mln zł. Pod względem geograficznym najwięcej projektów zostanie zrealizowanych w województwach dolnośląskim (6) i małopolskim (4). W województwie śląskim Muzeum Górnictwa Węglowego jest jedynym beneficjentem tej tury programu.