PARKMAG Newsletter
Kompleks górniczy w Zabrzu, obejmujący m.in. Kopalnię Guido, Królową Luizę i Główną Kluczową Sztolnię Dziedziczną, jest coraz bliżej ubiegania się o wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W przygotowaniu nominacji pomoże nowo powołana rada interesariuszy. Dla miasta może to oznaczać jeszcze większą rozpoznawalność i wzmocnienie jego pozycji na mapie turystyki industrialnej.
Wspólne działania na rzecz wpisu UNESCO
Zabrze kontynuuje starania o wpis swojego przemysłowego dziedzictwa na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Powołano radę interesariuszy, która będzie wspierać przygotowanie nominacji kompleksu obejmującego m.in. Kopalnię Guido, Królową Luizę oraz Główną Kluczową Sztolnię Dziedziczną.
Rada interesariuszy skupia przedstawicieli samorządów, środowiska naukowego, organizacji pozarządowych, branży turystycznej i gospodarczej oraz osoby zajmujące się ochroną dziedzictwa przemysłowego.
Jej zadaniem będzie wspieranie Muzeum Górnictwa Węglowego w przygotowaniu nominacji „Historycznego kompleksu wydobycia węgla kamiennego w Zabrzu (XVIII–XX w.)” na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Jednym z najważniejszych elementów prac będzie opracowanie i wdrożenie planu zarządzania kompleksem. Dokument ma określać m.in. zasady jego ochrony, rozwoju i współpracy pomiędzy zaangażowanymi instytucjami oraz środowiskami.
Guido i Królowa Luiza częścią wyjątkowego kompleksu
Historyczny kompleks tworzą obiekty należące do Muzeum Górnictwa Węglowego: Kopalnia Guido, Kopalnia Królowa Luiza oraz Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna.
Według przedstawicieli muzeum Zabrze jest miejscem wyjątkowym w skali światowej, ponieważ zachowane obiekty pozwalają prześledzić rozwój górnictwa węgla kamiennego od końca XVIII aż do końca XX w.
Nominacja ma koncentrować się przede wszystkim na autentycznej infrastrukturze związanej z procesem wydobycia: podziemnych wyrobiskach, maszynach oraz zachowanych obiektach znajdujących się na powierzchni.
Zabrze jest już na liście informacyjnej UNESCO
Starania o wpis rozpoczęły się w 2025 r. W lipcu kompleks, za pośrednictwem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, został umieszczony na liście informacyjnej UNESCO.
To etap poprzedzający właściwą nominację. Kolejnym krokiem jest wstępna ocena ekspercka. Dopiero po uzyskaniu pozytywnej opinii możliwe będzie przygotowanie i złożenie pełnego wniosku nominacyjnego.
Ostateczną decyzję podejmuje Komitet Światowego Dziedzictwa, który ocenia m.in. wyjątkową uniwersalną wartość zgłoszonego dobra, jego autentyczność i integralność, a także możliwości zapewnienia odpowiedniej ochrony.
Szansa na jeszcze większy ruch turystyczny
Potencjalny wpis na Listę UNESCO może mieć duże znaczenie dla turystycznego rozwoju Zabrza. Kopalnia Guido i Sztolnia Królowa Luiza już dziś należą do najbardziej rozpoznawalnych atrakcji turystyki industrialnej na Śląsku.
Oferta obejmuje m.in. zwiedzanie podziemnych korytarzy, specjalistyczne trasy turystyczne, wydarzenia organizowane pod ziemią czy spływy łodziami fragmentem dawnej sztolni.
Status UNESCO mógłby dodatkowo zwiększyć międzynarodową rozpoznawalność kompleksu i przyciągnąć do regionu nowych turystów zainteresowanych dziedzictwem przemysłowym.
Zabrze od lat rozwija turystykę industrialną
Zabrze ma długie tradycje związane z udostępnianiem obiektów górniczych turystom. Już w 1965 r. na terenie Kopalni Królowa Luiza otwarto pierwszą w Polsce podziemną trasę turystyczną w kopalni węgla kamiennego.
Muzeum Górnictwa Węglowego rozpoczęło działalność w 1981 r. i było wówczas jedyną w kraju placówką muzealną poświęconą tej branży.
Obecnie muzeum jest instytucją prowadzoną wspólnie przez Województwo Śląskie oraz Miasto Zabrze.
